Quê ngoại

Tặng con gái thân yêu!

"Tôi yêu quê tôi, xanh xanh luỹ tre..."

Quê tôi không có những dòng kênh xanh mát, tuổi thơ tôi không có thả diều, đá bóng, bắt cá giữa đường...Hồi ức về quê hương trong tôi là hình ảnh ông bà ngoại lam lũ với những bữa chạy kiếm ăn nuôi cả gia đình có tới 6 người con, là những buổi chiều giáp Tết mẹ tôi cùng bác Liên (người có chuyên môn market nhất trong 6 anh chị em của mẹ tôi) chạy đua với thời gian để bán hết những luống rau mùi đến độ, những luống hành hoa xanh mướt mà mẹ tôi vẫn thường ngắt cuống để làm kèn thổi tu tu! (Ui cha, mẹ mình thổi giỏi quá nhỉ, cây hành hoa hăng hăng và cay mắt đó!!). Và ấn tượng hơn nữa, câu chuyện mẹ tôi, lúc đang học lớp bốn mà cũng được ông bà phân công bó mùi, rồi mang ra chợ, đứng bán như một "bà chủ", oách chưa? Trong trí tưởng tượng của tôi, ông bà ngoại giống như ông bà chủ một nông trang nhỏ giữa thị xã yên bình ngày đó.
Ông ngoại, tóc bạc phơ. Hiền lành, thật thà như bác nông dân trong các câu chuyện cổ tích. Mẹ tôi tự hào về ông lắm. Mẹ kể, ông bà không giàu có, thậm chí là hơi nghèo so với mức thu thập chung những năm 80, lúc đó mẹ tôi còn bé và chỉ cảm nhận rằng ông bà rất vất vả mới có thể nuôi các bác ăn học. Thời đó, học đại học còn được Nhà nước chi trả theo cơ chế bao cấp, bác Đăng, bác Loan đi học về nghèo lắm, làm thêm đủ việc mới phụ giúp được ông bà chèo chống cuộc sống. Bác Liên thì vừa đi học vừa chạy chợ. Có một thời gian mẹ tôi và bác Điền (2 người bé nhất trong nhà mà!) chỉ sống với các anh chị là chính, vì ông bà ngoại phải lam lũ kiếm sống. Việc trông nom nhà cửa thuộc về hai người con út ít là mẹ tôi và bác Điền.

Mẹ tôi tuy là em gái nhưng vì được cưng chiều nên khá bướng bỉnh. Chả thế mà thỉnh thoảng dù học lớp 5 nhưng vẫn được ông ngoại công kênh cõng đi xem ngoài rạp hát. Ông ngoại rất khéo tay. Tự tay ông làm được khá nhiều thứ trong gia đình. Tết Trung thu, ông tự tay làm cho mẹ đèn giống hình con tôm đang đùa giỡn quả bóng, ông đặt tên là đèn Thần Thừ (đến giờ mẹ tôi cũng k biết con thần thừ là con gì đâu nhé!). Mẹ tự hào, kiêu hãnh cùng bác Điền cầm đèn máy bay đi giữa lũ trẻ cùng xóm rước đèn khắp các phố phường. Bao nhiêu người ngưỡng mộ 2 chiếc đèn do ông ngoại thiết kế. Quá tuyệt vời trong con mắt trẻ thơ của mẹ thời đó, cái thời mà trẻ em có được một chiếc đèn, ông sao thôi, cũng đã là "hit"!!! Mẹ tôi hy vọng con gái mẹ sau này được thừa hưởng tí chút sự khéo léo từ ông ngoại (tí ti thôi!!!), có lẽ thế mà con gái mẹ đã có tới chẵn 10 hoa tay !!!
Bà ngoại. Bà ngoại thuộc típ người "khéo ăn khéo nói". Trong mọi trường hợp, bà đều hoá giải thành đơn giản. Mẹ tôi, ngay cả khi đã trưởng thành, cũng chưa bao giờ thấy bà lo lắng thái quá điều gì bao giờ cả. Lúc nào bà cũng bình tĩnh. Các bác cứ trêu đùa, bà bây giờ thay đổi, ngày xưa khi các bác còn tuổi đi học, bà hay la mắng lắm. Mẹ tôi thường bênh vực bà bằng lý luận "đông con ". Mẹ thương bà lắm. Cả cuộc đời bà vất vả. Cái vất vả k ai mong muốn giữa lúc mà việc sinh 6-7 người con là chuyện bình thường đối với một người phụ nữ. Bà cáng đáng mọi nội sự trong gia đình. Kỷ niệm sâu đậm nhất trong tâm trí mẹ, đó là khi rất nhiều cảnh sát, ập tới, ngôi nhà cũ của gia đình tại khu phố gần chợ. Nhà rộng lắm, lại nhiều đồ đạc lỉnh kỉnh nữa. Người ta lục tung, bới móc tất cả mọi thứ. Tìm kiếm. Chẳng đạt mục đích gì của họ. Rất nhiều người tò mò đứng xem. Và, bà bị họ đưa đi. Lúc đó, mẹ còn bé, bé lắm. Còn chưa đến tuổi đi học. Mẹ chẳng hiểu tại sao lại như vậy. Mẹ ngơ ngác nhìn theo chiếc xe mang trong đó hình ảnh người mẹ thân yêu của mình. Bà vẫn điềm tĩnh, k tỏ thái độ khác lạ. Đúng một tuần sau, họ trả bà về. Mẹ k nhớ rõ cái cảm giác thiếu vắng bà suốt một tuần như thế nào. Nếu có nhớ thì mẹ chỉ sợ đó là cảm giác lắp ghép, vì lúc nào, mẹ cũng cần có bà bên cạnh. Chỉ biết những ngày sau đó cuộc sống vẫn bình yên với cả gia đình. Điều này thật khó, vì thời buổi bao cấp, nhà ai mà dính dáng đến chuyện gì bất minh thì khó mà tránh khỏi dị nghị. Bà còn tươi cười, "mẹ được đi nghỉ ở Sầm Sơn". Sau này, mẹ mới biết, tại sao bà bị đưa đi. Có người ghen ghét với cái đài chạy đĩa nhà ông bà ngoại và họ báo công an, bà ngoại buôn lậu!!! Khủng khiếp chưa. Nếu là thời bây giờ, chắc mẹ tôi sẽ làm um lên cho mà xem. Bồi thường oan sai là cái chắc! Bây giờ nếu còn chiếc đài đĩa đó chắc mẹ sẽ cho tôi thưởng thức cái mà người ta gọi là công nghệ tiến tiến của những năm 70-80. Thật là hú vía!
"Bữa ăn mẹ mình nấu bao giờ cũng ngon nhất ", điều đó giống như chân lý luôn đúng của những người con. Với mẹ, đương nhiên, bà ngoại là người nấu ăn ngon nhất!! Mâm cơm do bà nấu bao giờ cũng có món riêng cho ông, dù bữa ăn chỉ đạm bạc canh cua với ít quả cà, đậu phụ. Bữa ăn của gia đình là nơi mẹ tôi hình thành một thói quen... k hay lắm. Tất nhiên, sau này khi lớn rồi mẹ mới nhận ra điều này. Mẹ luôn chằm chặp vào món riêng của ông, và muốn ăn. Mẹ định phá vỡ quy định bất thành văn lâu nay của gia đình, món đó chỉ dành cho "lao động chính". Mẹ chẳng biết nó có ngon hay không, nhưng nó đặc biệt bởi nó chỉ dành cho người duy nhất. Mà mẹ, đứa trẻ 7-8 tuổi lúc đó, cái gì cũng được ưu tiên, nhường nhịn, thế mà cứ mỗi lần định gắp lại bị các chị... lườm cho một cái. Thế là xịu mặt ra, dỗi, không thèm ăn nữa. Rồi bát, thìa không ưng ý cũng "chảy" mặt ra (ngôn từ của các bác mô tả mẹ đấy!). Trông đáng ghét. Ai đụng vào là khóc oà luôn. Mẹ vẫn còn cảm giác mỏi cổ vì cứ ngồi cúi gằm mặt, giữa mâm cơm, không ăn gì, mặc kệ xung quanh. Và khi mọi người ăn xong, bà lại dỗ dành, cưng nựng. Ở điểm này, tôi cũng thấy mẹ mình hơi được cưng chiều quá!!!

Mẹ tôi là người được các anh chị con các bác gọi thân yêu bằng từ "dì Út". Dì Út có những 6 đứa cháu. Mà cháu nào cũng lớn tồng ngồng. Chỉ có 2 chị Hồng Anh, Hồng Phúc là ngang tuổi tôi. Tôi thấm hương vị quê hương từ những câu chuyện của mẹ. Lúc thì câu chuyện bắt đầu bằng việc dì Út mặc cho anh Thanh quần áo "chíp" của mẹ và bế rong ruổi khắp xóm, cười khoái trá vì làm cho cháu đích tôn của ông bà ngoại trông giống con gái!! Ký ức về những ngày dì bế cháu mà như ếch cõng nhái (mẹ bế chị Thuỷ Tiên ý mà). Chả là mẹ và chị ấy chỉ nhỉnh hơn nhau 8 tuổi nên lúc bé trông như hai chị em. Ngồi thu lu ở góc nhà chờ bác Loan đi dạy học ở chợ Môi. Có hôm 6-7 giờ tối mới về. Mà lúc đó mẹ và các cháu của mẹ cũng suýt soát nhau quá cơ! Nhưng mẹ khẳng định cháu nào cũng yêu dì Út. Dì dễ tính và chiều mà!!! Đi đâu cũng tha theo ít nhất là... một cháu. Ngày dì Út đi học đại học, các cháu đua nhau viết thư thăm hỏi và mong dì về để ... chơi và xem ti vi cùng. Ngộ chưa??
Thời điểm tôi sắp tròn 3 tuổi, các cháu của mẹ cũng đã lớn. Có chị còn sắp lấy chồng!Nhưng tình cảm dành cho dì Út vẫn không thay đổi. Mỗi dịp mẹ tôi về thăm ông bà ngoại, mẹ cảm nhận rõ tình cảm của quê hương dành cho mình. Yêu thương, đùm bọc và che chở. Tình cảm đó lan truyền sang tôi, con bé con còi rí còi rị nhất trong lũ cháu của ông bà ngoại. Đó là thứ tình cảm không bao giờ thay đổi. Nó lớn dần lên theo mỗi con người, như một thứ bùa hộ mệnh mỗi khi gặp khó khăn trong cuộc sống.
Tôi yêu quê tôi, yêu những gì gắn bó với tuổi thơ của mẹ. Ở đó tôi như một con chim nhỏ, được giang cánh bay vào bầu trời xanh ngút ngàn, bay đến lúc mỏi mệt, lại nhoài đôi cánh xuống sân nhà ông bà ngoại, nhặt những con sâu nhỏ trên luống rau, chén no nê rồi lại sà vào lòng những người thương yêu nhất để tận hưởng những gì thuộc về riêng mình.

Mùa đông Hà Nội 2007